Vagla kasa
Bɔbew
Vagla yɛ Gurunsi (Gur) kasa wɔ Ghana a nyimpa dodow 14,000 na wɔka. Nkurotɔw dodow a wɔwɔ Etsifi Mantɔw a ɔwɔ Ghan n'atɔe famu na wɔka kasa yi. Wɔfrɛ nkurɔfo a wɔka kasa yi Vaglafo, ebusuakuw tsitsir kor a Etsifi do Mantɔw ne mpɔtamu hɔ, a wɔdze hɔn baa Gonja amambu no ase '' Gonjaland'' a Britania Etubrafo sodzifo no dze baa hɔn amambu no ase.
| Vagla | |
|---|---|
| Region | Ghana |
| Native speakers | 14,000 (2003)[1]
(may include speakers of Siti) |
| Language family | Niger–Congo?
|
| Language codes | |
| ISO 639-3 | vag
|
| Glottolog | vagl1239 Vagla
|
Fɔnɔlɔgyi
[sesa mu | sesa ekyirsɛm]Nkonsonantse
[sesa mu | sesa ekyirsɛm]| Anofamfa | Se-ekyir | Dadawmu dzendzen | Dadawmu bɛtɛɛ | Dadawmu bɛtɛɛ
bata anofamfa |
Menmu | ||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Egyinae | no mu mmpow | p | t | c | k | kp | |
| no mu pow | b | d | ɟ | g | gb | ||
| Hwenmu | m | n | ɲ | ŋ | ŋm | ||
| Nkyermu | no mu mmpow | f | s | h | |||
| no mu pow | v | z | |||||
| Ennya Annyɛ mawor | l | j | w | ||||
Mbawor
[sesa mu | sesa ekyirsɛm]| Enyim | Mfinimfin | Ekyir | |
|---|---|---|---|
| Ntowmu | i | u | |
| ntowmu kakra | ɪ | ʊ | |
| mfinimfin | e | o | |
| mbuei kakra | ɛ | (ʌ) | ɔ |
| mbuei |
- Blench dze /ʌ/ dzi dwuma, ɔkyerɛ dɛ -ATR no kor a ɔnye no nam nye /a/[3]
- Mbawor nyina botum ayɛ tsia anaa tsentsen, Yenntum nnka dɛ mbawor ebien a wɔsɛ no yɛ tsentsen znam ndze ne nhyehyɛɛ ntsi[4]
Ndze
[sesa mu | sesa ekyirsɛm]Vagla kasa no kita ndze anan; mfowee, nsanee nye ndze ebien a wɔyɛ pɛ.[4]
Akyerɛw
[sesa mu | sesa ekyirsɛm]Vgla kasa no dze ⟨i⟩ gyina hɔ ma /i/ nye /ɪ/ nyina, na ɔdze ⟨u⟩ gyina hɔ ma /u/ nye /ʊ/.[4]
Ɔdze hwenmuyɛ gyina hɔ ma dza odzidzi do yi, mfatoho sɛɛ 'ntsease' nye sɛɛh 'wen'.[4]