Nzema kasa
Bɔbew
Nzema a wɔsan frɛ no Nzima anaa Appolo yɛ Central Tano kasa a Nzemafo a wɔwɔ Ghana Anaafo Atɔe nye Ivory Coast Anaafo epuei na wɔka.[1] Ne fa bi nye Jwira-Pepesa kasa mu ntseasee na ɔnye Baoulé wɔ ebusuabɔ kɛse.[2]
Osiandɛ ɔyɛ Bia kasa ntsi, Nzema yɛ Akan kasa ahorow no mu kor, na enya nsunsuando kɛse efi Akan kasa afofor no mu, ne tsitsiriw Twi nye Mfantse.[3] Nkurow a ɔda nsew wɔ Nzema asaase do tse dɛ Bonyere, Nkroful, Half Assini, Axim, Eikwe, Baku, Atuabo, Beyin, Essiama nye Anokyi.
| Nzema | |
|---|---|
| Region | Ghana, Ivory Coast |
| Ethnicity | Nzema |
| Native speakers | 430,000 (2013–2021)[1] |
| Language family | Niger–Congo?
|
| Language codes | |
| ISO 639-2 | nzi
|
| ISO 639-3 | nzi
|
| Glottolog | nzim1238
|
Fɔnɔlɔgyi
[sesa mu | sesa ekyirsɛm]Konsonantse
[sesa mu | sesa ekyirsɛm]| Anofamfa | Anobata se | Se | Se-ekyir | Dadawmu dzendzen | Menmu | Anobata dadawmu bɛtɛɛ | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| plain | lab. | plain | lab. | pal. | plain | lab. | plain | lab. | |||||
| hwenmu | plain | m | n̪ | n | ɲ | ɲʷ | ŋ | ŋʷ | ŋm | ||||
| Egyinae/nkyermu | no mu mmpow | p | tp | t̪ | dʑ | dʑʷ | k | kʷ | kp | ||||
| no mu pow | b | db | d̪ | d | tɕ | tɕʷ | ɡ | gʷ | ɡb | ||||
| Nkyermu | no mu mmpow | f | fʷ | s | sʷ | sʲ | ɕ | ɕʷ | x | ||||
| no mu pow | v | vʷ | z | zʷ | zʲ | ɣ | |||||||
| Mbobɔe | r | ||||||||||||
| Nkyɛnmu | plain | l | |||||||||||
| hwenmu | l̃ | ||||||||||||
| Ennya-annyɛ bawor | j | ɥ | w | ||||||||||
Mbawor
[sesa mu | sesa ekyirsɛm]| Enyim | Mfinimfin | Ekyir | |
|---|---|---|---|
| Ntowmu | i | u | |
| Ntowmu kakra | ɪ | ʊ | |
| Ntowmu mfinimfin | e | o | |
| Mbuei mfinimfin | ɛ | ɔ | |
| Mbuei kakra | ɐ | ||
| Mbuei | a |
Nzema mbawor du no mu no , awɔtwe na wɔyɛ hwenmu : /ĩ/, /ɪ̃/, /ɛ̃/, /ɐ̃/, /a/, /ũ/, /ʊ̃/ and /ɔ̃/.
Akyerɛw Nhyehyɛɛ
[sesa mu | sesa ekyirsɛm]| Akyerɛwamba akɛse | A | B | D | Ɛ | E | F | G | H | I | K | L | M | N | Ɔ | O | P | R | S | T | U | V | W | Y | Z |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Akyerɛwamba nketsewa | a | b | d | ɛ | e | f | g | h | i | k | l | m | n | ɔ | o | p | r | s | t | u | v | w | y | z |
- ↑ 1.0 1.1 https://www.ethnologue.com/language/nzi/
- ↑ https://www.sil.org/resources/archives/2509
- ↑ https://www.cambridge.org/core/journals/bulletin-of-the-school-of-oriental-and-african-studies/article/abs/some-notes-on-the-phonology-of-the-nzema-and-ahanta-dialects/349628576BC4F9E4528033FB8FEEB23E
- ↑ https://en.wikipedia.org/wiki/Nzema_language#cite_ref-5