Jump to content

Kenkey

Fi Wikipedia

Kenkey (wɔsan frɛ no kɔmi, otim, kooboo anaa dɔkon) ɔyɛ Nkranfo na Mfantsefo Atɔe Ebibir famu edziban a wɔmen a, wɔtaa dze moko dwowee na nkyenam, nkwan anaa forɔwee na wɔdze dzi.

Basia a ɔronua mfante dɔkon (eburow mbɔr a woaka)

Nkyerɛmu

[sesa mu | sesa ekyirsɛm]

Wɔdze eburow gu nsu mu bɛyɛ dapɛn kor ansaana woakɔ dwow na woafetsew ayɛ mbɔr dze ayɛ dɔkon no. Wogyaa mbɔr no si hɔ nda anan dze kɔ dapɛn ma ɔkaw ansaana ɔdze ayɛ. [1]

  1. wikipidia

Mbea ahorow a wodzi dɔkon no bi nye Ghana, epuei famu Côte d'Ivoire, Togo na Atɔe famu Benin. Wɔdze eborow a w'adwow yɛ, tsedɛ sadza na ugali. Nkranfo no taa frɛ no kɔmi (wɔbɔ no kormi), Akanfo frɛ no dɔkon wɔ Ghana.[1]

Wɔ Caribbean no, wɔwɔ dɔkɔdɔkɔdze bi a Mesoamericanfo na wɔdze bae, wɔfrɛ notamale, a wonyaa fir Ebibifo hɔ ber a wɔdze hɔn kɔr nkoasomu wɔ hɔ no. Ntsi wɔwɔ edzin bi a ɔtsedɛ Ebibifo dze wɔ hɔ edziban edzin mu tsedɛ : ducana (wɔ Antigua and Barbuda), duckunoo, duckanoo (wɔ Jamaica), doukounou (wɔ Haiti mu), ducunu/ dukunu (afei tamalitoBelize mu), na dokonon (wɔ French Guiana mu). Wɔ Guyana no, wɔfrɛ no conkie (wɔ bɔ no /kankee/)[2]. Wɔ Trinidad no wɔfrɛ no paime ( wɔbɔ no /pay-me/), nsonsonee nye dɛ brɛdze nnka ho, naaso ɔyɛ a kube na pumpkin na/ anaa raisin. Wɔtaa dzi dɛm edziban yi wɔ Bronya mu. Wɔ Latin America, wɔ dze cornmeal, masa anaa yuca yɛ, naaso wɔ Caribbean no, wɔdze cornmeal, plantain or sweet potato ankasaa na wɔdze yɛ. Eburow na santoom yɛ Amerindians a wɔwɔ America hɔn edziban, mbom Jamaica na Antilleanfo dze taadze santoom na mpuawa a woadwow anaa isiam a kube ka ho, esikyire, magi na asɔmu. Wɔdze adze a woafetsew no hyɛ brɔdze homa mu noa.

Fante kenkey

Unntse dɛ Ugali, sɛ wɔreyɛ dɔkon a wɔ ma mbɔl no kaw ansaana woanoa. Ntsi ne yɛ dzi nda kakra dɛ mbrɛ mbɔl no bɛkaw. Wɔdze mbɔrmon na mbɔr a woaka no kakra fetsew kɔpem dɛ ɔbɔfora yie. Wɔdze adze katado dze si beebi a hɔ yɛ win ma ɔkaw. Sɛ ɔkaw wia a na wɔdze mpuahoma, eburow ne tokwee kyekyer ho noa. Wɔwɔ dɔkon ahorow pii, tsedɛ Nkran na Mfantse dɔkon. Dza woebu do wɔ Ghana nye Nkran dɔkon no.

Dɔkon potɔwee yɛ edziban a wɔdze dɔkon, esikyire, milikye, nsu na ayise bɔ mu fitsew yɛ.

  1. wikipidia
  2. Wikipedia